Barwienie i wykończenie

Kakishibu: denim barwiony sokiem z kaki, który ciemnieje na słońcu

· 3 min czytania

Kakishibu to sok z owoców kaki fermentowany nawet do dwóch lat i nakładany na tkaninę ręcznie, a ponieważ światło słoneczne utlenia zawarte w nim garbniki, kolor z czasem ciemnieje zamiast blaknąć, więc zatwierdzany odcień jest najjaśniejszym, jaki tkanina będzie miała.

W tym poradniku
  1. Czym jest kakishibu?
  2. Jak powstaje kakishibu?
  3. Dlaczego kakishibu ciemnieje na słońcu, a indygo blaknie?
  4. Dlaczego denim kakishibu jest rzadki i drogi?
  5. Dlaczego dwie bele kakishibu nie będą identyczne?
  6. Co się dzieje, gdy kakishibu nakłada się na indygo?

Czym jest kakishibu?

Kakishibu to japoński barwnik ze sfermentowanego soku niedojrzałych, cierpkich owoców kaki. Daje głęboki bursztynowy brąz i nakłada się go na tkaninę ręcznie, pędzlem.

Większość japońskiego denimu jest niebieska, bo większość denimu barwi się indygo. Denim barwiony kakishibu to rzadki wyjątek i jest drogi z powodu, który z samym kolorem ma niewiele wspólnego: ręcznego procesu nie da się łatwo przenieść do masowej produkcji.

Na długo przed tym, zanim stał się kolorem w modzie, był powłoką użytkową. Pokrywano nim papierowe parasole, wachlarze i sieci rybackie, bo garbniki nadają im odporność na wodę i spowalniają gnicie. Na tkaninie te same garbniki tworzą kolor.

Jak powstaje kakishibu?

Owoce kaki się miażdży, tłoczy i wyciska z nich sok, który następnie fermentuje nawet do dwóch lat. Im dłużej dojrzewa, tym głębszy barwnik, bo fermentacja zwiększa zawartość garbników, a to garbniki są kolorem.

Świeży sok jest niemal przezroczysty. Zaskakuje to tych, którzy zakładają, że pomarańczowy owoc daje pomarańczowy barwnik. Tak nie jest: kolor bierze się z garbników narastających z czasem, a nie z miąższu owocu.

Dojrzały sok nakłada się na tkaninę ręcznie, warstwa po warstwie, i utrwala w słońcu. Każda warstwa pogłębia kolor. Na gęstej tkaninie, takiej jak denim, potrzeba kilku rund, zanim kolor się zbuduje.

Dlaczego kakishibu ciemnieje na słońcu, a indygo blaknie?

Bo promieniowanie UV utlenia garbniki, a utlenione garbniki są ciemniejsze. Indygo reaguje na słońce odwrotnie: blaknie.

IndygoKakishibu
Źródło koloruBarwnik indygoGarbniki w sfermentowanym soku z kaki
KolorNiebieskiGłęboki bursztynowy brąz
Sposób nakładaniaBarwienieRęcznie pędzlem, warstwa po warstwie
W słońcuBlaknieCiemnieje, bo UV utlenia garbniki
Po zatwierdzeniuZatwierdzony odcień jest najciemniejszyZatwierdzony odcień jest najjaśniejszy

Dla marki liczy się ostatni wiersz. Słońce nie przestaje działać, kiedy tkalnia kończy pracę. Wyrób barwiony kakishibu zmienia się dalej po wyjściu z zakładu i ciemnieje za każdym razem, gdy ktoś nosi go na zewnątrz. Bela, która wyjeżdża z tkalni, nie ma koloru, który trafi do klienta, a ubranie klienta nie zostanie w kolorze, w jakim do niego dotarło.

Dlaczego denim kakishibu jest rzadki i drogi?

Bo ręcznie nakładane kakishibu jest powolne i na każdym etapie zależy od ludzi i czasu. Sok dojrzewa nawet do dwóch lat, a każda warstwa na tkaninie to człowiek z pędzlem.

To ogranicza wolumen. Marka, która chce dużych ilości ręcznie barwionej tkaniny kakishibu, nie powinna oczekiwać, że tkalnia wyceni je tak jak denim barwiony indygo. Ta rzadkość nie jest zabiegiem marketingowym, tylko skutkiem procesu.

Dla małej marki to ograniczenie ma mniejsze znaczenie, bo i tak potrzebuje krótkiej serii. Oznacza jednak, że terminy i ponowne zamówienia trzeba planować pod moce tkalni, a nie pod własny kalendarz.

Dlaczego dwie bele kakishibu nie będą identyczne?

Bo żadne dwie partie soku nie fermentują tak samo. Wiek i partia soku zmieniają kolor już od pierwszej warstwy, więc dwie bele barwione z różnych partii będą się różnić.

Ręczne nakładanie dokłada swoje. Człowiek z pędzlem nie kładzie dokładnie tej samej ilości na każdym metrze. Ta zmienność jest częścią charakteru tkaniny, ale trzeba ją zaplanować. Elementy jednego wyrobu krój, jeśli się da, z tej samej beli, a ponowne zamówienie traktuj jak nowy kolor do zatwierdzenia, a nie powtórkę.

Co się dzieje, gdy kakishibu nakłada się na indygo?

Powstaje najczęściej spotykane połączenie: niebieski denim z brązem nałożonym na wierzch. Denim jest gęsty, więc potrzeba kilku rund, zanim brąz przebije się przez niebieski.

Potem tkanina zużywa się w sposób, jakiego żaden z barwników nie daje osobno. Niebieski blaknie jak indygo, a brąz dalej ciemnieje, więc kontrast między nimi rośnie, zamiast się spłaszczać. To efektowna tkanina i trudna do standaryzacji, bo zmieniają się w niej jednocześnie dwa kolory.

Wiele marek sprzedających kakishibu eksponuje też twierdzenie, że garbniki działają lekko antybakteryjnie i ograniczają zapach. Jeśli chcesz powtórzyć to na stronie produktu, zapytaj tkalnię, jakie badania za tym stoją.

Co ustalić z tkalnią przed zamówieniem

Najważniejsze są dwa pytania i oba dotyczą czasu:

  • Ile lat ma kakishibu? Sok w różnym wieku daje inny kolor od pierwszej warstwy. Poproś o podanie wieku i o to, żeby w miarę możliwości był taki sam w całym zamówieniu.
  • Jaki jest odcień po utrwaleniu w słońcu? Zatwierdzaj kolor po utrwaleniu, a nie przed nim, bo ten odcień jest bliższy temu, co zobaczy klient.

Resztę zaplanuj. Zatwierdź fizyczną próbkę zamiast zdjęcia i ją zachowaj, jak przy każdym wykończeniu, które różni się między sztukami; uzasadnienie znajdziesz w poradniku jak działa acid wash i stone wash. Napisz klientowi na stronie produktu, że kolor będzie ciemniał od słońca i noszenia. A jeśli rozważasz taką tkaninę do małej serii, opisz projekt i zapytaj, jaką tkaninę da się dla niego pozyskać.

Czytaj dalej

Zapytaj nas o swój projekt.

Napisz, co chcesz wyprodukować, a powiemy, czego to wymaga, zanim się do czegokolwiek zobowiążesz. Wycena jest bezpłatna.