Tkaniny

Dlaczego dzianina się mechaci i jak to zapisać w specyfikacji

· 4 min czytania

O mechaceniu decyduje przędza, czyli krótkie włókna, luźny skręt i poliester w mieszance, dlatego poproś producenta materiału o stopień mechacenia Martindale według ISO 12945-2, a przy dzianinie premium o 4 lub więcej.

W tym poradniku
  1. Skąd bierze się mechacenie dzianiny?
  2. Dlaczego jedne kulki odpadają, a inne zostają?
  3. Jakie cechy przędzy ograniczają mechacenie?
  4. Jak bada się mechacenie?
  5. O jaki stopień mechacenia prosić?
  6. Kiedy zapytać producenta materiału o stopień mechacenia?

Skąd bierze się mechacenie dzianiny?

Mechacenie zaczyna się od krótkich włókien w przędzy. Każde krótkie włókno ma dwa końce, a tarcie podczas noszenia wyciąga je na powierzchnię, gdzie zaczepiają o sąsiednie włókna i splątują się w małą kulkę.

Kulka nie jest więc uszkodzeniem, które zrobił klient. Materiał na nią był w przędzy od dnia, w którym powstał wyrób, a noszenie tylko go wydobywa, głównie tam, gdzie ubranie się ociera.

Im krótsze włókna, tym więcej końców w każdym centymetrze przędzy, a każdy koniec to przyszła kulka. Dlatego długość włókna jest pierwszą, a nie ostatnią rzeczą, którą warto sprawdzić, gdy dzianina się mechaci. Zanim sweter trafi do klienta, wszystko, co decyduje o tym, jak będzie się mechacić, zostało już wybrane.

Dlaczego jedne kulki odpadają, a inne zostają?

To zależy od włókna. Na czystej bawełnie albo wełnie kulka w końcu się odrywa i znika. Na mieszance z poliestrem nie, bo poliester jest na tyle wytrzymały, że się nie zrywa, więc kulki trzymają się powierzchni i się gromadzą.

Dlatego tania dresówka drapana z mieszanki bawełny i poliestru wygląda po pół roku gorzej niż drapana dresówka z czystej bawełny. Obie mogą się mechacić. Tylko jedna z nich gubi kulki z powrotem.

Ma to znaczenie, gdy mieszankę wybrano z własnych powodów, na przykład ze względu na koszt. Wytrzymałość włókna poliestrowego to ta sama cecha, która zatrzymuje kulki na powierzchni. Mieszanka nie jest z góry błędem, ale zmienia znaczenie kulki: na bawełnie albo wełnie to etap przejściowy, na mieszance z poliestrem zbiera się przez całe życie wyrobu.

Jakie cechy przędzy ograniczają mechacenie?

Decydują trzy rzeczy i wszystkie są ustalone, zanim powstanie wyrób: długość włókna, czesanie i skręt. Długie włókna, przeczesane tak, by usunąć krótkie, i przędzone z większym skrętem nie zostawiają wiele luźnego włókna do wyciągnięcia.

CzynnikWięcej mechaceniaMniej mechacenia
Długość włóknakrótkie włókna, więcej końcówdługie włókna, mniej końców
Czesanieprzędza nieczesana, krótkie włókna zostająprzędza czesana, krótkie włókna usunięte
Skrętluźny, miękko przędzonywiększy skręt
Mieszankaz poliestrem: kulki zostajączysta bawełna lub wełna: kulki odpadają

Z przędzy czesanej usunięto krótkie włókna, więc mniej luźnego materiału może wydostać się na powierzchnię. Mocniej skręcona przędza lepiej trzyma włókna. Ceną jest chwyt: luźne, miękko przędzone przędze są przyjemniejsze w dotyku przy pierwszym kontakcie i to one mechacą się najpierw.

Na tym polega pułapka wybierania materiału po próbce. Najmiększa dzianina na stole może być tą, która najłatwiej się zmechaci, a świeża próbka jest zbyt nowa, by to pokazać. Chwyt mówi, jak wyrób jest odczuwany pierwszego dnia; przędza decyduje, jak będzie wyglądał po sezonie.

Jak bada się mechacenie?

Standardowym badaniem jest test Martindale według normy ISO 12945-2. Próbkę materiału przeciera się w kontrolowanych warunkach, a potem ocenia jej powierzchnię w skali od 1 do 5, gdzie wyższy stopień oznacza mniej mechacenia.

Wartość tego testu polega na tym, że zastępuje wrażenie liczbą. „Jest przyjemny w dotyku" i „ostatnio się sprawdził" to nie są parametry. Stopień w raporcie z badania, dla materiału, który naprawdę kupujesz, można porównać między producentami, wpisać do zamówienia i sprawdzić przy dostawie.

O jaki stopień mechacenia prosić?

Większość kupujących akceptuje od 3 do 4. Przy wszystkim, co nazywasz produktem premium, proś o 4.

Przy stopniu 4 lub wyższym sweter pozostaje swetrem: wciąż wygląda jak wyrób, który klient wybrał. Tego wymaga cena premium, bo klient ocenia dzianinę po miesiącach noszenia, a nie w dniu dostawy, i wtedy też powstają zwroty i opinie.

Niższy stopień nie musi być błędem w każdym produkcie. To decyzja i lepiej podjąć ją świadomie, z liczbą w ręku, niż odkryć ją na zdjęciu przesłanym przez klienta.

Kiedy zapytać producenta materiału o stopień mechacenia?

Przed zamówieniem produkcji, a nie po pierwszym zwrocie. Najważniejsze dźwignie są w przędzy, więc właściwy moment na pytanie to czas, gdy materiał jest jeszcze wybierany i można go zmienić.

Pytaj o wynik dla materiału, który zamawiasz, w składzie i gramaturze, w jakich go zamawiasz. Wynik dla podobnej jakości to nie to samo. A jeśli mieszanka albo przędza zmieni się, żeby zmieścić się w cenie, zapytaj ponownie, bo to właśnie te zmiany przesuwają wynik.

Co wpisać do specyfikacji materiału

  • Skład surowcowy, z informacją o ewentualnym poliestrze w mieszance.
  • Przędzę czesaną, jeśli pozwala na to jakość i cena.
  • Minimalny stopień mechacenia, Martindale według ISO 12945-2: 4 dla produktów premium, a od 3 do 4 jako typowy zakres akceptacji.
  • Wynik badania dla zamawianego materiału, zanim złożysz zamówienie produkcyjne.

Jak sprawdzić, z jakiego włókna naprawdę jest dostarczony materiał, opisuje poradnik cztery kontrole tkaniny, zanim ją przyjmiesz. O tym, jak przędza i sposób dziania zmieniają materiał niezależnie od jego wagi, przeczytasz w poradniku co gramatura mówi, a czego nie mówi o ciężkim T-shircie.

Czytaj dalej

Zapytaj nas o swój projekt.

Napisz, co chcesz wyprodukować, a powiemy, czego to wymaga, zanim się do czegokolwiek zobowiążesz. Wycena jest bezpłatna.