Dlaczego dzianina się mechaci i jak to zapisać w specyfikacji
· 4 min czytania
O mechaceniu decyduje przędza, czyli krótkie włókna, luźny skręt i poliester w mieszance, dlatego poproś producenta materiału o stopień mechacenia Martindale według ISO 12945-2, a przy dzianinie premium o 4 lub więcej.
W tym poradniku
Skąd bierze się mechacenie dzianiny?
Mechacenie zaczyna się od krótkich włókien w przędzy. Każde krótkie włókno ma dwa końce, a tarcie podczas noszenia wyciąga je na powierzchnię, gdzie zaczepiają o sąsiednie włókna i splątują się w małą kulkę.
Kulka nie jest więc uszkodzeniem, które zrobił klient. Materiał na nią był w przędzy od dnia, w którym powstał wyrób, a noszenie tylko go wydobywa, głównie tam, gdzie ubranie się ociera.
Im krótsze włókna, tym więcej końców w każdym centymetrze przędzy, a każdy koniec to przyszła kulka. Dlatego długość włókna jest pierwszą, a nie ostatnią rzeczą, którą warto sprawdzić, gdy dzianina się mechaci. Zanim sweter trafi do klienta, wszystko, co decyduje o tym, jak będzie się mechacić, zostało już wybrane.
Dlaczego jedne kulki odpadają, a inne zostają?
To zależy od włókna. Na czystej bawełnie albo wełnie kulka w końcu się odrywa i znika. Na mieszance z poliestrem nie, bo poliester jest na tyle wytrzymały, że się nie zrywa, więc kulki trzymają się powierzchni i się gromadzą.
Dlatego tania dresówka drapana z mieszanki bawełny i poliestru wygląda po pół roku gorzej niż drapana dresówka z czystej bawełny. Obie mogą się mechacić. Tylko jedna z nich gubi kulki z powrotem.
Ma to znaczenie, gdy mieszankę wybrano z własnych powodów, na przykład ze względu na koszt. Wytrzymałość włókna poliestrowego to ta sama cecha, która zatrzymuje kulki na powierzchni. Mieszanka nie jest z góry błędem, ale zmienia znaczenie kulki: na bawełnie albo wełnie to etap przejściowy, na mieszance z poliestrem zbiera się przez całe życie wyrobu.
Jakie cechy przędzy ograniczają mechacenie?
Decydują trzy rzeczy i wszystkie są ustalone, zanim powstanie wyrób: długość włókna, czesanie i skręt. Długie włókna, przeczesane tak, by usunąć krótkie, i przędzone z większym skrętem nie zostawiają wiele luźnego włókna do wyciągnięcia.
| Czynnik | Więcej mechacenia | Mniej mechacenia |
|---|---|---|
| Długość włókna | krótkie włókna, więcej końców | długie włókna, mniej końców |
| Czesanie | przędza nieczesana, krótkie włókna zostają | przędza czesana, krótkie włókna usunięte |
| Skręt | luźny, miękko przędzony | większy skręt |
| Mieszanka | z poliestrem: kulki zostają | czysta bawełna lub wełna: kulki odpadają |
Z przędzy czesanej usunięto krótkie włókna, więc mniej luźnego materiału może wydostać się na powierzchnię. Mocniej skręcona przędza lepiej trzyma włókna. Ceną jest chwyt: luźne, miękko przędzone przędze są przyjemniejsze w dotyku przy pierwszym kontakcie i to one mechacą się najpierw.
Na tym polega pułapka wybierania materiału po próbce. Najmiększa dzianina na stole może być tą, która najłatwiej się zmechaci, a świeża próbka jest zbyt nowa, by to pokazać. Chwyt mówi, jak wyrób jest odczuwany pierwszego dnia; przędza decyduje, jak będzie wyglądał po sezonie.
Jak bada się mechacenie?
Standardowym badaniem jest test Martindale według normy ISO 12945-2. Próbkę materiału przeciera się w kontrolowanych warunkach, a potem ocenia jej powierzchnię w skali od 1 do 5, gdzie wyższy stopień oznacza mniej mechacenia.
Wartość tego testu polega na tym, że zastępuje wrażenie liczbą. „Jest przyjemny w dotyku" i „ostatnio się sprawdził" to nie są parametry. Stopień w raporcie z badania, dla materiału, który naprawdę kupujesz, można porównać między producentami, wpisać do zamówienia i sprawdzić przy dostawie.
O jaki stopień mechacenia prosić?
Większość kupujących akceptuje od 3 do 4. Przy wszystkim, co nazywasz produktem premium, proś o 4.
Przy stopniu 4 lub wyższym sweter pozostaje swetrem: wciąż wygląda jak wyrób, który klient wybrał. Tego wymaga cena premium, bo klient ocenia dzianinę po miesiącach noszenia, a nie w dniu dostawy, i wtedy też powstają zwroty i opinie.
Niższy stopień nie musi być błędem w każdym produkcie. To decyzja i lepiej podjąć ją świadomie, z liczbą w ręku, niż odkryć ją na zdjęciu przesłanym przez klienta.
Kiedy zapytać producenta materiału o stopień mechacenia?
Przed zamówieniem produkcji, a nie po pierwszym zwrocie. Najważniejsze dźwignie są w przędzy, więc właściwy moment na pytanie to czas, gdy materiał jest jeszcze wybierany i można go zmienić.
Pytaj o wynik dla materiału, który zamawiasz, w składzie i gramaturze, w jakich go zamawiasz. Wynik dla podobnej jakości to nie to samo. A jeśli mieszanka albo przędza zmieni się, żeby zmieścić się w cenie, zapytaj ponownie, bo to właśnie te zmiany przesuwają wynik.
Co wpisać do specyfikacji materiału
- Skład surowcowy, z informacją o ewentualnym poliestrze w mieszance.
- Przędzę czesaną, jeśli pozwala na to jakość i cena.
- Minimalny stopień mechacenia, Martindale według ISO 12945-2: 4 dla produktów premium, a od 3 do 4 jako typowy zakres akceptacji.
- Wynik badania dla zamawianego materiału, zanim złożysz zamówienie produkcyjne.
Jak sprawdzić, z jakiego włókna naprawdę jest dostarczony materiał, opisuje poradnik cztery kontrole tkaniny, zanim ją przyjmiesz. O tym, jak przędza i sposób dziania zmieniają materiał niezależnie od jego wagi, przeczytasz w poradniku co gramatura mówi, a czego nie mówi o ciężkim T-shircie.