O ile gramatura może odbiegać od specyfikacji i dlaczego liczy się wilgotność
· 4 min czytania
Większość specyfikacji dopuszcza 5% w każdą stronę, więc materiał zafakturowany jako 380 g/m² mieści się w normie od 361 do 399, o ile próbka przeleżała dobę, bo bawełna trzyma wodę, a w wilgotnym pomieszczeniu waży więcej.
W tym poradniku
O ile gramatura może odbiegać od specyfikacji?
Większość specyfikacji dopuszcza 5% w każdą stronę. Przy materiale zafakturowanym jako 380 g/m² akceptowalna dostawa mieści się więc w przedziale od 361 do 399.
Żaden materiał nie pokaże dokładnie swojej nominalnej gramatury i nie musi. Przędza, dzianie i wykończenie zmieniają się nieco na długości beli i między belami, więc właściwe pytanie nie brzmi, czy odczyt to 380, tylko czy mieści się w przedziale.
| Gramatura nominalna | Tolerancja | Najniższa dopuszczalna | Najwyższa dopuszczalna |
|---|---|---|---|
| 380 g/m² | 5% w każdą stronę | 361 g/m² | 399 g/m² |
Odczyt ma znaczenie tylko wobec przedziału, na który zgodziły się obie strony. Pięć procent to wartość częsta, ale nie powszechna, więc dla Twojego zamówienia obowiązuje ta, która jest w specyfikacji. Jeśli jej tam nie ma, spór o odczyt zamienia się w spór o to, co w ogóle obiecano.
Jak dokładnie zważyć próbkę materiału?
Wytnij krążek o powierzchni dokładnie 100 centymetrów kwadratowych, zważ go na wadze z dokładnością do setnej części grama i pomnóż wynik przez 100. Krążek ważący 3,8 grama to 380 g/m².
Rachunek się zgadza, bo 100 centymetrów kwadratowych to jedna setna metra kwadratowego. Okrągły wycinak do próbek za każdym razem wycina dokładnie taką powierzchnię, więc wielkość próbki przestaje być źródłem błędu. Samo ważenie trwa około dziesięciu sekund, przy własnym biurku.
Waga ma większe znaczenie, niż się wydaje. Na krążku 100 cm² każda setna grama to jeden gram na metr kwadratowy, więc cały przedział od 361 do 399 to na wadze od 3,61 do 3,99 grama: mniej niż pół grama. Waga z dokładnością do pełnego grama wychwyci duży niedobór, ale nie powie, czy odczyt blisko granicy mieści się w przedziale.
Zważ więcej niż jeden krążek, z więcej niż jednego miejsca dostawy, żeby o wyniku nie zdecydowało jedno niefortunne cięcie.
Dlaczego wilgotność zmienia odczyt gramatury?
Bo bawełna trzyma wodę, a woda ma swoją wagę. Krążek zważony prosto z wilgotnej dostawy waży więcej; zważony w suchym biurze waży mniej.
Odczyt poniżej specyfikacji nie oznacza więc automatycznie niepełnej dostawy. Liczba na wadze zależy częściowo od pomieszczenia, w którym ważysz. Materiał, który naprawdę ma właściwą gramaturę, w suchym powietrzu może wyjść za lekki, a materiał z niedoborem może zyskać na wilgoci złapanej w transporcie albo w magazynie.
Żaden z tych błędów nie jest niczyją winą, a oba prowadzą do tego samego wniosku: zanim zaufasz odczytowi, zadbaj o warunki, zwłaszcza gdy wynik jest blisko granicy przedziału.
Jak laboratoria kondycjonują materiał przed ważeniem?
Laboratoria zostawiają krążek na dobę w temperaturze około 20°C i wilgotności względnej 65%, zanim go zważą. Materiał dochodzi wtedy do standardowej wilgotności, dzięki czemu odczyty z różnych miejsc można ze sobą porównać.
Większość marek nie ma klimatyzowanego pomieszczenia pomiarowego. Najważniejszą część da się jednak zrobić wszędzie: wytnij krążek, zostaw go na dobę przed ważeniem i zapisz warunki w pomieszczeniu w chwili pomiaru. Odczyt zrobiony prosto po wyjęciu z kartonu najłatwiej wprowadza w błąd.
Jeśli wynik jest graniczny albo rozmowa z fabryką będzie się od niego zaczynać, odczytem, na którym obie strony mogą polegać, jest pomiar w tych warunkach laboratoryjnych.
Jak ocenić wynik względem tolerancji?
Porównaj odczyt po kondycjonowaniu z uzgodnionym przedziałem, a nie z wartością nominalną.
| Odczyt | Względem 380 g/m² | W przedziale od 361 do 399? | Co zrobić |
|---|---|---|---|
| 372 g/m² | około 2% mniej | tak | zapłać fakturę |
| 347 g/m² | prawie 9% mniej | nie | wyślij pomiar i poproś o korektę ceny |
Odczyt 372 jest poniżej wartości nominalnej, ale w przedziale. To wynik pozytywny, a traktowanie go jak wady oznaczałoby żądanie więcej, niż obiecywała specyfikacja. Odczyt 347 to prawie 9% mniej. Jest daleko poza przedziałem 5% i w tym momencie przestaje być kwestią opinii.
Co zrobić, gdy materiał waży za mało?
Wyślij fabryce liczbę i poproś o korektę ceny. Gramatura poza uzgodnioną tolerancją to rozbieżność ilościowa z konkretną wartością, a o takiej rozmawia się najprościej.
Podaj, co zmierzyłeś, jak kondycjonowałeś krążek, jakiego sprzętu użyłeś i z których miejsc dostawy pochodziły próbki. Im więcej metody podasz, tym mniej miejsca na spór o sam odczyt zamiast o materiał. Fabryka współpracująca z producentem materiału może przekazać ten pomiar dalej, tam, gdzie materiał powstał.
Zrób to, zanim zapłacisz fakturę. Na pomiar najłatwiej zareagować, dopóki płatność jest otwarta.
Co wpisać do specyfikacji materiału
- Gramaturę w g/m².
- Tolerancję, na przykład 5% w każdą stronę, zapisaną jako przedział (dla 380 g/m² od 361 do 399).
- Sposób pomiaru: krążek 100 cm², waga z dokładnością do setnej grama, więcej niż jeden krążek.
- Sposób kondycjonowania próbek przed ważeniem, na przykład doba w około 20°C i wilgotności 65%.
Uzgodnij to wszystko przed wysłaniem zamówienia, a nie po dostawie. Podstawowe ważenie, razem z trzema innymi kontrolami dostawy, opisuje poradnik cztery kontrole tkaniny, zanim ją przyjmiesz. Dlaczego sama gramatura nie opisuje materiału, wyjaśnia poradnik co gramatura mówi, a czego nie mówi o ciężkim T-shircie.